Aanbiedingsbrief

Hierbij ontvangt u de concept-programmabegroting 2020 – 2023. Zoals u gewend bent, is het een concept-begroting die meerjarig sluitend is, hoewel dat geen eenvoudige opgave is geweest. Aan het begin van het jaar hebben wij u een brief gestuurd over de ernstige financiële ontwikkelingen als gevolg van de septembercirculaire 2018. Het betekende een structureel tekort van ruim 5 miljoen voor de gemeente Purmerend. Om ons heen zagen we dat andere gemeenten soortgelijke verslechterde perspectieven hadden. Purmerend was daarop geen uitzondering.

We hebben daarop allereerst gemeend dat met u te delen en gelijk voorstellen uitgewerkt om al dit lopende jaar onze uitgaven bij te stellen. Daarvoor is een extra Turap met voorstellen gemaakt. U heeft de voorstellen in uw vergadering van 27 augustus 2019 overgenomen. Daarmee is de grote opgave voor Purmerend in belangrijke mate in omvang gereduceerd, omdat een belangrijk aantal van die voorstellen meerjarige financiële consequenties had. Nog steeds resteerde een tekort waarvoor wij in de concept-begroting mogelijke oplossingen voor u hebben opgenomen. We ontkomen er niet aan om u lastige keuzes te presenteren.

Toch zijn wij er – mede vanwege het proces dat wij met elkaar hebben doorlopen – van overtuigd dat wij de pijnlijke uitwerking van de keuzes voor onze inwoners zo veel mogelijk hebben weten te beperken.

Overigens hebben wij ook dit jaar een begroting-in-één-oogopslag toegevoegd. Hiermee geven we inzicht in de hoofdlijnen van de totale inkomsten en uitgaven van de gemeente Purmerend en de gemiddelde lasten voor een huishouden.

Resultaten in en voor de stad
Het coalitieakkoord vormt voor dit college het cement van de samenwerking. De coalitiepartijen hebben elkaar herkend in de gemeenschappelijke zorg voor thema’s als Wonen, Duurzaamheid en Groen. De ambities voor de stad die met deze thema’s zijn verbonden, blijven door deze concept-begroting gestimuleerd.

Meer dan in het afgelopen decennium zijn bouwwerkzaamheden in de stad te zien. In de laatste woningmonitor is te zien dat we grote aantallen woningen aan het Purmerendse bestand weten toe te voegen. Zo profiteren Purmerenders maximaal van de huidige conjunctuur. Het totaal aantal uitkeringen daalt en ook het werkloosheidscijfer daalt. Het gaat goed met de stad als geheel. Als gemeente zijn we door het werken in de wijken goed in verbinding met de inwoners en de ondernemers. De keuzes die wij maken in onze maatschappelijke dienstverlening (Jeugdzorg en WMO bijvoorbeeld) zijn, ook in tijden van financiële kwetsbaarheid gericht op kwaliteit en de doelgroepen buiten, waar we het voor doen.

Keuzes in de concept-begroting
De beginstand bij het opstellen van de begroting is negatief in de jaren 2020-2022 en beperkt positief in 2023. In de onderstaande tabel hebben wij het begrotingsresultaat van de begroting voor u weergegeven (bedragen x € 1.000).

In deze concept-begroting leggen wij u een pakket politieke keuzes ter besluitvorming voor van € 1,9 miljoen in 2020 oplopend naar € 2,2 miljoen in 2023. Per saldo sluit de begroting hierdoor op € 946.000 in 2020. Het meerjarenperspectief gecorrigeerd voor incidentele lasten en baten is over de hele linie positief. Daarmee ligt een solide sluitende begroting aan u voor. Onderstaand lichten wij de verschillende bijstellingen in bovenstaande tabel nader toe.

BTW-nadeel SPURD
Vanaf 1 januari 2019 is sportbeoefening vrijgesteld van BTW. Dat betekent dat stichting SPURD de BTW niet meer kan en mag verrekenen via de belastingaangifte. Daardoor is de BTW op de kosten voor SPURD kostenverhogend. Hiervoor is landelijk een compensatie-regeling ingesteld ter compensatie van de hogere kosten, de SPUK-regeling. Indien de SPUK-regeling wordt overvraagd, zal er naar rato worden gekort op het te compenseren bedrag. Voorzichtigheidshalve houden wij rekening met € 200.000.

De VNG is nog met het Rijk in gesprek over de SPUK-regeling. De uitkomsten van dat gesprek kunnen nog leiden tot aanvulling van het BTW compensatiefonds tot het totaal van de aanvragen en daarmee tot het vervallen van dit potentiele nadeel. Daarnaast is het natuurlijk eerst zaak goed met Spurd in gesprek te zijn over hun financiële mogelijkheden om dit op te kunnen vangen.

Wijkinitiatieven
Initiatieven vanuit de wijk zijn belangrijk, dat willen we blijven stimuleren. Via de initiatieven worden feitelijke verbeteringen in de wijk gerealiseerd, maar vooral ook sociale samenhang gesmeed. Door het neerzetten en onderhouden van bloemenbakken, buurtbarbecues en aanpassingen in de openbare ruimte tonen inwoners zich betrokken bij hun omgeving en elkaar. We hebben gezien dat budget verschil kan maken en inwoners stimuleert.

Met het opvoeren van dit onderwerp lijkt het erop dat wij voorstellen om te bezuinigen op wijkinitiatieven. Er wordt niet gesneden in activiteiten. Het gaat hier om het wegsnijden van een surplus aan budget dat, op dit moment, in de praktijk niet wordt gebruikt. Indien in de loop van het jaar toch blijkt dat er meer initiatieven zijn dan het budget kan financieren, zullen we voorstellen doen om dat op te lossen. Daarmee staat deze maatregel in het teken van het toewerken naar een schone begroting.

Surplus nieuw WMO-beleid
Voor nieuw WMO beleid is destijds een bedrag opgenomen. Voor een deel van het bedrag is nog geen concrete invulling. Daarom stellen wij voor om dat te laten vrijvallen.

Sociaal Rendement
Purmerenders doen mee. Ook als werkgever willen wij het goede voorbeeld geven en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een kans geven op een dienstverband bij de gemeente. Daarvoor is budget beschikbaar.
In de afgelopen jaren hebben wij de landelijke quota meer dan gehaald. We hebben onszelf hogere ambities gesteld dan landelijk is vereist.

Alternatieve dekking nieuwbouwprincipe 30-30-40
In de meerjarenbegroting 2019 is € 2,5 miljoen voor gelden sociale huur geraamd. Vanwege de financiële positie van de gemeente is naar mogelijkheden gezocht om deze middelen terug te verdienen. Er zijn op dit moment veel ontwikkelingen in de stad die het mogelijk maken om die € 2,5 miljoen anders te dekken, bijvoorbeeld door inkomsten uit leges, anterieure overeenkomsten en grondverkopen. Om wel gelijk aan de slag te kunnen met de Nota Kaders en instrumenten woningbouwprogrammering (spelregels 30-30-40), is uit de algemene reserve in 2020 € 2 miljoen onttrokken en toegevoegd aan de reserve woningbouwprogrammering. Het restant budget van 2019 zal middels resultaatbestemming 2019 ook hieraan worden toegevoegd. Uit de ruimtelijke ontwikkelingen die we hierboven hebben genoemd wordtweer € 2 miljoen toegevoegd aan de algemene reserve om deze aan te vullen.

Duurzaamheidsevenementen
Het doel van het organiseren van duurzaamheidsevenementen is het vergroten van bewustwording bij Purmerenders over de komende energietransitie (onder meer aardgasvrij) en de circulaire economie (hergebruik en recycling van afvalstoffen). Een deel van de middelen wordt gebruikt voor de solar boot race. De middelen hiervoor zijn toegezegd voor 2020. Over een voortzetting na 2020 heeft nog geen besluitvorming plaatsgevonden, om die reden wordt voorgesteld de middelen 2021 en 2022 af te ramen.

Stadspromotie
In 2018 is het budget voor stadspromotie voor het eerst beschikbaar gesteld. In 2019 zou een evaluatie plaats vinden om te kunnen beslissen over de toekomst van stadspromotie. Door omstandigheden zijn de activiteiten later gestart dan voorzien en is ook de evaluatie van deze activiteiten vertraagd. Aangezien wij het besluit over de toekomst van stadspromotie in 2020 willen nemen, hebben wij voor 2020 nog budget beschikbaar gesteld voor de subsidieontvanger.

Actualisatie fusiebudget Beemster – Purmerend
Voor een fusie worden ook kosten gemaakt. De kosten worden voorgefinancierd door Purmerend, maar zullen later worden aangevuld vanuit de bijdrage die wij vanuit het Rijk voor de fusie ontvangen. Het is budgetneutraal. Omdat het voorschot over de Purmerendse begroting loopt is het nodig dat de raad daar expliciet over beslist.

Risico coalitieakkoord
In de voorgaande begroting is een structurele stelpost opgenomen die kon worden ingezet bij nieuwe wensen en ambities. Wij stellen voor om deze post vrij te laten vallen. Daar zijn geen maatschappelijke gevolgen aan verbonden.

Verhoging OZB
Het Rijk kort gemeenten met een hogere groei van de WOZ- waarde dan het landelijke gemiddelde op de inkomsten OZB. Het Rijk stelt dat bij het groeien van de WOZ-waarden boven het landelijke gemiddelde, ook hogere inkomsten voor de gemeente gegenereerd worden. Om gelijkwaardige voorzieningen bij de gemeenten in Nederland mogelijk te maken, kort het Rijk op de algemene uitkering aan die gemeenten. In Purmerend was dat in 2018 voor een bedrag van € 700.000 en in 2019 € 500.000.

Purmerend hanteert, net als de meeste gemeenten, een andere systematiek. Het is gebruikelijk dat er een gefixeerd (gewenst) bedrag wordt opgenomen in de begroting. Ieder jaar, wanneer de waarden van de panden in Purmerend zijn gewijzigd, wordt opnieuw een OZB percentage vastgesteld waarmee tot het gefixeerde bedrag wordt gekomen. Het is een doelredenering. Feitelijk betekent het dat wanneer de gemiddelde WOZ-waarde over 2018 en 2019 stijgt, het OZB-percentage daalt. Dan wordt Purmerend door het Rijk gekort, maar worden er geen extra opbrengsten gerealiseerd. Het Rijk zet ons op die manier klem. Het omgekeerde kan uiteraard ook het geval zijn

Inmiddels hebben de Rijkskortingen over twee jaren een totale structurele last opgeleverd van € 1.200.000.

Die kortingen vanuit het Rijk kan de gemeente niet zelf dragen. We hebben daarbij zoveel mogelijk geprobeerd de consequentie voor de inwoners te dempen. Wij stellen de raad voor om de korting van 2018 voor eigen rekening te houden, maar de rijkskorting van 500.000 als verhoogde OZB inkomsten in de begroting op te nemen.

Indexeren van subsidies
In onze brief d.d. 9 april 2019 aan u, hebben wij ook de mogelijkheid om de subsidies niet te indexeren als denkrichting meegegeven. Wij hebben die maatregel niet laten terugkeren in onze concept-begroting. De maatschappelijke instellingen in Purmerend doen belangrijk werk dat in onze stad erg wordt gewaardeerd. Het diverse landschap van de instellingen in Purmerend en de activiteiten en hulp die deze instellingen bieden koesteren wij. Bezuinigen op de subsidieverstrekking is een van de pijnlijke maatregelen die wij in deze concept-begroting hebben weten te voorkomen. Gezien de andere keuzes die wij u voorstellen, noemen wij deze hier, omdat het nog steeds een alternatief biedt voor maatregelen die u, ondanks ons voorstel, besluit niet over te nemen. Het eenjarig uitstellen van de indexering levert een structureel financieel voordeel voor de gemeente op van ongeveer € 350.000.

Invloed Rijk
In de afgelopen periode hebben beslissingen vanuit het Rijk tot heftige fluctuaties in de gemeentefinanciën geleid. Door de omvang van de beslissingen, tezamen met de tijd waarop zij bekend werden, maakt het Rijk het lastig om een financiële huishouding te onderhouden waarmee een gemeente met enige zekerheid en robuustheid zijn kosten met het oog op de toekomst beheerst. De grote grepen die de Rijksoverheid bij gelegenheid doet uit de algemene uitkering getuigen niet van partnerschap binnen de overheid om de begrotingen op orde te houden. En goede afwegingen te maken om de inwoners het beste te kunnen blijven bieden. Of, om het lokale bestuur maximale invloed te geven op het besturen van hun stad of dorp en daarmee de borging van de lokale democratie.

In VNG verband dringen we bij het Rijk aan om hier anders mee om te gaan.

De financiën van een afstand bekeken
Wij zouden graag met uw raad in de komende periode wat dieper willen ingaan op de financiële koers van onze gemeente. Daarvoor zijn verschillende redenen: de schuldpositie, de fusie met Beemster, de relatie met de stadsverwarming en de diverse grote ruimtelijke projecten. Maar ook de eerder genoemde fluctuaties in het financiële beleid van het Rijk. Verder zal de herijking van het gemeentefonds, die volgend jaar gepland staat, druk op onze financiën kunnen zetten.
Om die reden zullen wij u vragen om begin 2020 aan de hand van een notitie met ons in gesprek te gaan over de keuzes die te maken zijn in de financiële koers van de gemeente voor de langere termijn.

Stadsverwarming
Zoals toegelicht in onze Kaderbrief kijken wij nadrukkelijk naar de mogelijkheden om in de tarifering 2020 van de SVP een korting te geven op het "Niet-meer-dan-anders- tarief" zoals verwoord in de Warmtewet. Hiermee wordt het aantrekkelijker om de overstap naar stadsverwarming te maken en blijven de woonlasten voor onze inwoners beter betaalbaar in tijden van stijgende energieprijzen. Op het moment van opstellen van onze begroting is de meerjarenraming 2020 - 2023 van de SVP nog niet gereed en de ACM heeft de tarieven zijn nog niet vastgesteld. De kaderstelling en uitgangspunten aangaande de tarifering SVP voor 2020 en verder zal in november 2019 met u worden besproken. De uitkomst van deze discussie worden in 2019 met RvC en directie van SVP besproken ten behoeve van de vaststelling van de tarieven voor 2020. Mogelijke financiële consequenties worden in de eerste tussenrapportage 2020 aan u voorgelegd.

Tot slot
Bij het opstellen van deze begroting hebben wij ernaar gestreefd pijnlijke maatregelen voor de inwoners zoveel mogelijk te beperken. Gezien de grote financiële uitdaging waar wij aan het begin van het jaar voor stonden, menen wij u hiermee een evenwichtig voorstel te hebben gedaan.

Hoogachtend,